Dạo gần đây, mỗi lần đi cà phê tôi đều thấy cùng một cảnh: ai cũng mở TikTok, vuốt lia lịa, cười một cái rồi… thở dài. Có bạn vừa xem xong một video 5 giây đã quay sang video tiếp theo, dù đầu óc trông rõ là “mệt mỏi nhưng vẫn cố xem thêm chút nữa”. Tôi nhìn mà buồn cười, nhưng thú thật cũng hơi lo. Cái cảm giác “xem nhiều mà chẳng còn thấy vui” chính là lúc tôi bắt đầu đặt câu hỏi: có phải tụi mình đang bị thối não không?
Tò mò nên tôi đi tìm hiểu. Và càng đọc, càng quan sát, tôi càng nhận ra đây không phải chuyện đùa. Thối não hay brain rot đang chậm rãi ảnh hưởng đến rất nhiều người trẻ, theo cách mà chính họ cũng không nhận ra.
Nguyên Nhân dẫn đến thối não
Thối não là tình trạng não bị bào mòn vì phải tiếp nhận thông tin quá nhanh, quá dồn dập, quá nông. Bạn biết rất nhiều thứ, nhưng chẳng thứ gì thật sự đọng lại. Giống như ăn snack cả ngày: nhiều nhưng không no, còn cơ thể thì mệt.
Ngày xưa, mọi thứ diễn ra chậm hơn: đọc sách, ngồi trà chiều, trò chuyện sâu. Còn bây giờ, chỉ cần 3 giây đầu video nhạt là ta vuốt sang cái khác. Não chưa kịp xử lý, cảm xúc chưa kịp chạm, nhưng thói quen thì cứ thế mà lặp lại.
Dấu hiệu cho thấy bạn có thể đang bị thối não
Bạn hãy tự kiểm tra thử nhé.
Nếu bạn cảm thấy khó ngồi yên tập trung quá 10 phút, rảnh vài giây là mở TikTok, làm việc nhưng đầu óc cứ trống trống, học mãi không vô, hay buồn hay nản hay mệt nhưng không biết vì sao… thì có thể não bạn đang “đòi cứu”.
Đôi khi bạn vẫn thấy bản thân giải trí liên tục nhưng lại không còn vui. Đó chính là tín hiệu đỏ.
Những hiện tượng khiến giới trẻ thối não nhanh hơn
Hiện tượng dễ thấy nhất là việc lướt TikTok và Reels vô thức. Nội dung 5–10 giây được thiết kế để kích thích liên tục, khiến não quen với việc “nhận thưởng nhanh”. Điều này khiến mọi thứ chậm một chút thôi là não lập tức thấy chán. Bảo tập trung 10 phút là thấy khó như leo núi.
Một điều tôi thấy thú vị nữa là rất nhiều người bây giờ làm gì cũng phải bật tiếng nền: reaction, livestream, podcast, nhạc remix… Không phải để nghe, mà chỉ để lấp khoảng trống. Nhưng chính thứ “ồn nền” đó lại khiến não quá tải lúc nào không hay. Tắt đi một cái là thấy trống rỗng, khó chịu, giống như não không biết nghỉ là gì nữa.
Drama cũng là thứ góp phần “mài mòn” não. Cứ mỗi ngày một vụ, từ cãi nhau trên mạng đến bóc phốt vô nghĩa. Não bị cuốn vào liên tục, cảm xúc chưa kịp hồi lại đã phải xử lý thông tin tiêu cực tiếp theo. Lâu dần, tâm lý dễ mệt, dễ kích động, khó bình tĩnh mà bình tĩnh lại là thứ mà những giá trị truyền thống luôn coi trọng.
Ngoài ra, meme ngáo, trend vô nghĩa, nội dung hài nhảm xuất hiện khắp nơi khiến não quen với kiểu giải trí nhanh, sốc, ngắn. Khi tiếp xúc quá nhiều, bạn dần thấy mọi thứ nghiêm túc trở nên khó nuốt, và trách nhiệm hay học tập bỗng dưng mệt vô cùng.
Điều tôi lo nhất là sự xuất hiện của “chuyên gia tự phong”. Mấy lời khuyên 10 giây, triết lý sống rút gọn, cách chữa lành cấp tốc. Nghe thì có vẻ tri thức, nhưng lại thiếu nền tảng. Khi tiếp nhận sai kiến thức nhiều lần, não không chỉ thối mà còn lệch.
Cách đơn giản để hồi phục não
Tôi đã thử rất nhiều cách để cai điện thoại: tắt thông báo, giới hạn thời gian, xóa app… và rồi 5 phút sau tôi lại tải lại như chưa từng chia tay. Sau nhiều lần thất bại ê chề, tôi rút ra chân lý: muốn não bộ hồi phục, tốt nhất là chọn những cách không cần dùng não.
Công thức chữa lành não của tôi rất đơn giản:
Đi chơi + có người đi cùng + mệt nhẹ hoặc vui nhẹ = hết thèm cầm điện thoại.
Thứ nhất: đi dạo với bạn bè.
Đi dạo một mình thì buồn, mà buồn là lại mở điện thoại. Còn đi dạo với bạn bè thì “quê” không dám bấm điện thoại vì đang đi mà cúi nhìn màn hình trông y như đang tìm tiền rơi. Thế là tự nhiên cai được.
Thứ hai: đi leo núi.
Đỉnh cao của việc detox là mệt tới mức không còn sức mà lướt feed. Bạn thử leo dốc 30 phút đi, lúc đó não bạn chỉ còn đúng hai từ: “nước” và “nghỉ”. Mạng xã hội? Ai rảnh.
Thứ ba: tham gia hoạt động có cộng đồng nhưng cộng đồng đó ít dùng điện thoại.
Như lớp nhảy, nhóm đọc sách, workshop handmade… Nơi mà nếu bạn móc điện thoại ra, bạn sẽ trông như người lạc quẻ nhất phòng. Tự nhiên bạn thấy mình nên hòa hợp, nên để điện thoại ngủ trưa một tí.
Thứ tư: chơi với những người mà sự hiện diện của họ khiến mình ngại cầm điện thoại.
Kiểu người nói chuyện cuốn đến mức bạn sợ mở điện thoại sẽ bỏ lỡ câu chuyện tiếp theo. Hoặc đơn giản họ nhìn bạn bằng ánh mắt “đặt máy xuống đi” đầy truyền thống và đầy sức nặng.
Kết lại
Thối não không phải điều đáng xấu hổ. Nó chỉ là lời nhắc rằng bạn đang sống trong một thời đại quá nhanh, và bộ não của bạn thì không phải cỗ máy.
Hiểu được điều này, bạn sẽ biết cách sống chậm lại mà không bỏ lỡ cuộc sống. Giữ tinh thần vững vàng, giữ sự sâu sắc đó là cách khiến bạn mạnh hơn giữa thế giới hỗn loạn này.
—–
Linkachu – Người đã chiến đấu với cân nặng gần 20 năm và đang trên hành trình thử nghiệm phương pháp “ăn no vẫn giảm cân”
Đây là facebook của tớ! LinkachuMC
Tìm hiểu thêm về mình tại Linkachu.net
Vietnamese 
English