Dopamine Detox đang trở thành một khái niệm được nhắc đến khá nhiều khi nói về việc sử dụng mạng xã hội, điện thoại, game hay những hoạt động mang lại cảm giác thích thú nhanh. Bạn có thể từng nghe những lời khuyên như: “Muốn reset dopamine thì phải bỏ TikTok”, “Không được xem phim, chơi game” hay “Phải tránh mọi thứ khiến bạn vui”. Nghe khá hợp lý, nhưng thực tế Dopamine Detox không đơn giản như vậy. Dopamine không phải một loại chất độc cần được “thải” ra khỏi não, và bạn cũng không thể chỉ nhịn TikTok vài ngày rồi khiến dopamine tự động “reset”.
Vậy Dopamine Detox thực sự là gì? Dưới đây là 5 hiểu lầm phổ biến nhất về Dopamine Detox.
Dopamine là thứ cần phải “detox”
Đây có lẽ là hiểu lầm phổ biến nhất. Nhiều người hình dung dopamine giống như một chất tích tụ trong não: càng lướt TikTok, chơi game, ăn đồ ngọt hay xem phim thì dopamine càng tăng, vì vậy chúng ta cần “detox” để đưa nó xuống.
Nhưng dopamine không phải chất độc. Đây là một chất dẫn truyền thần kinh tham gia vào nhiều hoạt động của não như động lực, sự chú ý, học tập và cách chúng ta mong đợi một phần thưởng. Nói đơn giản, dopamine không phải thứ cần phải loại bỏ. Điều đáng chú ý hơn là cách chúng ta liên tục tìm kiếm những phần thưởng nhanh và hình thành thói quen xung quanh chúng.
Nhịn TikTok vài ngày là dopamine sẽ được “reset”
Bạn có thể từng nghe rằng chỉ cần bỏ mạng xã hội 3 ngày, 7 ngày hoặc 30 ngày là dopamine sẽ trở lại mức bình thường. Nhưng não bộ không hoạt động giống một chiếc máy có nút reset như vậy.
Việc tạm ngừng TikTok hay một thói quen nào đó có thể giúp bạn tạo khoảng cách với hành vi quen thuộc và nhận ra mình đã phụ thuộc vào nó như thế nào. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn vừa “xả hết dopamine” hay đưa não trở về trạng thái ban đầu. Nếu sau đó quay lại đúng môi trường và thói quen cũ, hành vi cũ hoàn toàn có thể quay trở lại.
Dopamine chỉ xuất hiện khi chúng ta làm những thứ “xấu”
TikTok có dopamine. Game có dopamine. Đồ ăn ngon có dopamine. Vậy đọc sách, tập thể dục hay hoàn thành một mục tiêu thì sao? Cũng có.
Dopamine không phân biệt đâu là “việc tốt” và “việc xấu”. Nó là một phần bình thường trong cách não bộ tạo động lực và học hỏi từ phần thưởng. Điểm khác biệt là có những hoạt động mang lại phần thưởng gần như ngay lập tức, trong khi những hoạt động khác cần nhiều thời gian mới thấy kết quả.
Một video TikTok chỉ mất vài giây. Nhưng để giỏi một ngoại ngữ có thể mất vài tháng. Vì vậy, vấn đề không phải là loại bỏ dopamine, mà là hiểu tại sao chúng ta dễ bị thu hút bởi những phần thưởng nhanh đến vậy.
Muốn Dopamine Detox thì phải tránh mọi thứ thú vị
Không TikTok. Không YouTube. Không game. Không phim. Không đồ ngọt. Không nghe nhạc. Thậm chí có người còn nghĩ phải ngồi yên và không làm gì thì mới “detox” đúng cách.
Nhưng bạn không cần biến cuộc sống thành một nơi không có niềm vui. Bạn vẫn có thể xem phim, nghe nhạc, ăn món mình thích hay sử dụng mạng xã hội. Điều đáng chú ý hơn là thứ gì đang khiến bạn liên tục tìm kiếm kích thích mà không thực sự biết mình đang tìm gì.
Ví dụ, bạn không hề định xem TikTok nhưng cứ thấy chán là mở. Bạn biết mình không cần kiểm tra điện thoại nhưng vài phút lại kiểm tra một lần. Khi đó, điều đáng quan sát không phải là “mình có quá nhiều dopamine không?”, mà là “tại sao mình cứ lặp lại hành vi này?”.
Dopamine Detox có thể chữa nghiện mạng xã hội
Đây cũng là một cách hiểu quá đơn giản. Nếu một người dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, vấn đề không chỉ nằm ở dopamine. Nó còn có thể liên quan đến thói quen, sự buồn chán, FOMO, nhu cầu được công nhận và cách chúng ta sử dụng điện thoại để giải tỏa cảm xúc.
Ví dụ, bạn đang làm việc và gặp một đoạn khó. Bạn lập tức mở TikTok, xem vài video và cảm thấy dễ chịu hơn. Lần sau gặp tình huống tương tự, não sẽ dễ lặp lại hành vi đó: khó chịu → mở điện thoại → có thứ thú vị → cảm thấy dễ chịu hơn. Vấn đề nằm ở cả vòng lặp này, chứ không chỉ ở dopamine.
Vậy Dopamine Detox thực sự là gì?
Nếu hiểu theo cách đơn giản nhất, Dopamine Detox không nên được xem là một phương pháp “thải độc dopamine”. Nó giống một cách để chúng ta tạm tạo khoảng cách với những kích thích và phần thưởng nhanh, từ đó nhận ra mình đang hình thành những thói quen nào.
Thay vì chỉ hỏi “Làm sao để giảm dopamine?”, có lẽ câu hỏi thú vị hơn là: “Tại sao tôi cứ muốn làm điều này, ngay cả khi tôi biết mình không thực sự cần nó?”
Bởi khi hiểu được cách não bộ tìm kiếm phần thưởng, chúng ta sẽ hiểu hơn rất nhiều về cách mình sử dụng điện thoại, mạng xã hội và những thứ đang chiếm sự chú ý của mình mỗi ngày.
—————
Linkachu- người đã chiến đấu với cân nặng gần 20 năm và thử nghiệm thành công phương pháp ăn no đầy đủ chất vẫn giảm cân, không cần tập luyện.
Sẵn sàng đồng hành hướng nghiệp và định vị phát triển cho độ tuổi từ 18-33.
Đây là facebook của tớ! LinkachuMC
Tìm hiểu thêm về mình tại Linkachu.net
Vietnamese 
English