Đã bao giờ bạn thấy ai đó hành xử đến mức khiến bạn không thể hiểu nổi?
Như thể họ đang sống ở một thế giới hoàn toàn khác – một thế giới mà lý lẽ không tồn tại. Như là sự khác biệt trong nhận thức quá lớn giữa ta và họ.
Một lần, tôi và người em cùng xem bài đăng về một người phụ nữ bị chồng bạo hành nhiều năm. Chị vợ là người làm ra tài chính chính trong nhà, có hai đứa con nhỏ, và dù chịu bao tổn thương, chị vẫn nói rằng mình “yêu chồng” và “không thể rời xa”.
Người em tôi bức xúc hỏi:
“Tại sao có người lại nghĩ kỳ lạ như vậy? Sao không dứt ra cho xong?”
Câu hỏi đó khiến tôi trăn trở.
Tại sao có người dễ tin vào những điều vô lý trên mạng?
Tại sao có người dù bị tổn thương vẫn không rời bỏ mối quan hệ làm họ đau?
Hay có người chỉ chăm chăm nói về bản thân mà chẳng hề lắng nghe?
Và rồi tôi nhận ra: có lẽ không phải họ “ngu ngốc”, mà là họ đang vận hành bằng một hệ thống nhận thức khác hoàn toàn.
Mỗi người nhìn thế giới bằng những đôi mắt khác nhau – nhận thức khác nhau
Mỗi người đều sống trong một “thế giới riêng” mà chỉ họ mới thấy được.
Khoa học giải thích điều này bằng sự khác biệt trong mã gen, kinh nghiệm trong quá khứ, tất cả thành 1 bộc lọc riêng cho mỗi người. Chính những yếu tố đó lại quyết định cách ta nhìn nhận, cảm xúc và phản ứng với cùng một sự việc.
Một câu truyện đã khiến tôi hiểu sâu sắc về việc này. Một người đàn ông ngồi trên xe buýt để con mình phá phách, khiến ai cũng khó chịu. Nhưng khi có người nhắc nhở ông hãy để mắt tới lũ trẻ, ông ngước lên với đôi mắt đỏ hoe rưng rưng nói:
“Tôi vừa từ bệnh viện về… Mẹ chúng nó mới mất, tôi không biết phải nói sao với chúng.”
Khoảnh khắc ấy, cảm xúc của mọi người thay đổi hoàn toàn. Từ bực mình sang đồng cảm, thương xót.
Thế giới của ta chỉ rộng bằng những gì ta biết – và đằng sau mỗi hành động khó hiểu là một mảnh đời ta chưa từng chạm tới.
Biết đâu sau những câu chuyện ta thấy khó hiểu là một hoàn cảnh nào đấy.
Thế nên, hai người có thể cùng nhìn một cảnh, nhưng lại thấy hai thế giới hoàn toàn khác nhau.
Từ đó tôi nhận ra — không ai thật sự vô lý cả.
Chỉ là mỗi người đang dùng một tấm bản đồ khác nhau để đi trong cùng một thành phố.
Người này thấy đường thẳng, người kia thấy ngõ cụt. Người này thấy dễ, người kia thấy bế tắc — và tất cả đều có lý do của riêng họ.
Kiến thức – nhận thức – góc nhìn: giới hạn mà ai cũng có
Chúng ta thường quên rằng, nhận thức của con người luôn có giới hạn.
Không ai có đủ thông tin, trải nghiệm hay kiến thức để hiểu mọi điều.
Nhiều người không biết rằng mình đang sai — đơn giản vì họ chưa từng được tiếp cận một góc nhìn khác.
Họ sống với “bản đồ thế giới” mà họ có, và đôi khi bản đồ ấy quá nhỏ, nhưng là tất cả những gì họ tin là thật.
Bao dung và cảm thông với những “kẻ ngu ngốc”
Khi hiểu rằng mỗi người là kết quả của gen, ký ức, trải nghiệm và giới hạn nhận thức – ta sẽ thôi phán xét.
Không phải ai cũng đủ điều kiện để suy nghĩ như ta. Và cũng chẳng ai buộc phải giống ta để được tôn trọng.
Bao dung không phải là chấp nhận cái sai, mà là hiểu nguồn gốc của nó.
Khi hiểu, ta có thể chúc họ bình an — mà vẫn giữ bình yên cho chính mình.
Không cần cố sửa ai, không cần biến mình thành “vị cứu tinh”.
Chỉ cần biết giới hạn, giữ cảm xúc vững vàng, và mỉm cười bước tiếp.
Kết
Thế giới này không có ai thật sự “ngu ngốc”.
Chỉ có những con người đang sống trong phạm vi của nhận thức và trải nghiệm mà họ có.
Khi ta học cách nhìn họ bằng ánh mắt thấu hiểu, ta không chỉ bao dung hơn — mà còn giải phóng chính mình khỏi cơn giận, sự khinh thường và nỗi bất lực.
Và đó mới là cách thật sự để trưởng thành trong thế giới đầy khác biệt này.
—–
Linkachu – Người đã chiến đấu với cân nặng gần 20 năm và đang trên hành trình thử nghiệm phương pháp “ăn no vẫn giảm cân”
Đây là facebook của tớ! LinkachuMC
Tìm hiểu thêm về mình tại Linkachu.net
Vietnamese 
English